Uithangankers geplaatst aan kapiteinshuizen in Workum

WORKUM - In havenplaatsen kon men in vroeger dagen aan de huizen zien of er een kapitein woonde. Aan de gevel van een kapiteinshuis hing vaak een uithanganker.

Ook in havenplaatsen langs de voormalige Zuiderzee waren veel kapiteinshuizen voorzien van een uithanganker. Het was een soort van uithangbord, met de boodschap ‘hier woont een grootschipper’.

Veel uithangankers zijn verdwenen. Op initiatief van R.S. Wegener Sleeswijk zijn er vorig jaar tien nieuwe ankertjes gemaakt met de bedoeling deze oude traditie nieuw leven in te blazen.

Naar een fraai voorbeeld uit het museum Lemster Fiifgea zijn de ankertjes in brons gegoten, met de bedoeling ze te plaatsen aan kapiteinswoningen. De eerste twee ankers zijn nu opgehangen in Workum aan de gevel van twee woningen aan het Súd waar schippers hebben gewoond.

In het pand Súd 67 woonde Harmen Pieters van Wetzinga (1741-1808) met zijn vrouw Tjietz Gerbens Kingma. Harmen was grootschipper en voer op het smakschip De Waakzaamheid. Dat is bekend omdat hij dagboeken (journaals) bijhield, die bewaard zijn gebleven.

Daaruit blijkt dat hij ook meevoer op kofschepen van andere Friese schippers. Kofschepen en smakschepen was actief in de kustvaart. Ze voeren naar de Oostzee, Scandinavië, Engeland, Frankrijk en Spanje.

Schuin tegenover het woonhuis van Harmen Pieters is het pand Súd 86. Hier woonde schipper Gorrit Jans (1715-1779). Hij was zeeman en koos voer de toepasselijke achternaam Van der Zee. Hij voer op zijn eigen kofschip.

Vanaf het midden van de 18de eeuw hield hij zich meer bezig met bedrijvigheden aan de wal. Zo was hij bijvoorbeeld burgemeester van de stad Workum. Zijn kofschip werd niet verkocht.

Eerst voer er een zetschipper op en later zijn zoon Jan Gorrits van der Zee (1739-1803). En ook deze Jan van der Zee heeft in het pand Súd 86 gewoond.

Het maken van de ankers is mogelijk gemaakt door de Stichting de Grote Zuidwesthoek, die is gesticht door Antje Fetlaar-Kingma, een nazaat van de familie Kingma uit Makkum.

Met het plaatsen van de uithangankers, worden deze schippersverhalen weer nieuw leven ingeblazen.