De Bolswarder stichtingen, al eeuwenlang de stille hoeders van de stad

BOLSWARD - Het is een veelvoorkomende bijzin: ‘Dit project werd mede mogelijk gemaakt door de Bolswarder stichtingen’.

Van kleine bedragen tot grote cheques: wie met een goede onderbouwing komt, heeft kans van slagen. Als het maar in het belang van Bolsward is. De Stichting Sint Anthony Gasthuis, de Hendrick Nannes en Catrijn Epes-stichting en Stichting het Weeshuis -samen de liefdesgestichten- zijn al eeuwenlang de stille hoeders van de stad.

In de volksmond worden ze ook wel ‘de suikeroompjes van Bolsward’ genoemd. Door de eeuwen heen zijn talloze guldens en euro’s naar talloze doelen in de stad gegaan. Voor alle drie de organisaties geldt de opbrengst uit grondpacht nog altijd als belangrijkste inkomstenbron.

De Stichting Sint Anthony Gasthuis wint het qua senioriteit. Deze werd al opgericht in 1463, al is de precieze datum niet vastgesteld. Ook het ontstaan is onduidelijk. Kwam het vanuit de kerk? Een gilde? Particulieren? Over de taak van het Gasthuis, van vroeger tot nu, bestaat echter geen twijfel: zorg voor ouderen. Want hoewel alle stichtingen unaniem goed willen voor de stad, zijn er enige nuanceverschillen. ,,Stichting Ouderenwerk", noemt voorzitter Wiebren Minnema bijvoorbeeld als typisch ‘Gasthuis-doel’. Of verzoeken die vanuit Bloemkamp komen. ,,Wij zijn genegen daar ruimhartig mee om te gaan."

Verantwoordelijkheid

Minnema zit ruim vijf jaar in het bestuur, waarvan twee als voorzitter. Hij noemt het eeuwenlange voortbestaan ,,bijzonder". ,,Je voelt een grote verantwoordelijkheid vanwege de lange historie."

En ook naar de grondpachters, zo zal hij later zeggen. ,,We verpachten grond aan twaalf boeren." Dat gaat vaak generatie op generatie. Eens in de drie jaar gaat dan ook een delegatie van het bestuur langs. ,,Dat is traditie", aldus Minnema. ,,Dan komen we bij ze thuis en voeren we letterlijk keukentafelgesprekken." Ieder ander jaar komen de pachters juist naar Bolsward voor een gezamenlijke maaltijd.

Het besturen van de stichting is een mooie rol. Minnema: ,,Dat is het. Vaak is het bij andere verenigingen qua financiën lastig maar dat is bij ons niet zo. Besturen is zo mooi werk."

Want hoewel vroeger de onderlinge verschillen groter waren, doen de drie stichtingen tegenwoordig veel samen. ,,Er is overleg met de anderen", vertelt Minnema. ,,Zeker als het om grotere dingen gaat."

Dat beaamt Wouter Jellesma, voorzitter van de Hendrick Nannes en Catrijn Epes-stichting. ,,Vaak weten we van elkaar wat we gaan doen. Dan delen we het door drie." Historisch onderscheidend speerpunt van hen is de armenzorg. ,,Dat is een pré", verzekert Jellesma. ,,Wij zorgen bijvoorbeeld dat in de kerstperiode iedereen die bij de Voedselbank Bolsward is aangesloten een kerstbrood krijgt".

Het is een klein, maar typisch voorbeeld dat ongetwijfeld op waardering kan rekenen van de oprichters: Hendrick Nannes en Catrijn Epes. Een vermogend echtpaar, dat zelf geen kinderen had. Zij maakten het als missie om de hulpverlening aan armen in Bolsward te verbeteren. Op 16 oktober 1511 werd in hun huis aan de Kerkstraat -nog steeds het onderkomen van de stichting- een officiële akte ondertekend om dit doel kracht bij te zetten. Elf jaar later werd het Armenhuis geopend, dat zijn functie tot 1963 (!) heeft behouden.

,,Ik besef wel dat de geschiedenis bijzonder is", vat Jellesma samen, zittend in de Voogdenkamer. ,,Dat dit soort dingen toen al geïnitieerd werd."

Als hij even later een lichtknopje achter een ingelijste landkaart van Bolsward indrukt, blijkt ook hier waar de liquide middelen vandaan komen om goede doelen te blijven steunen. Rond de stad licht een aantal percelen grond op. ,,Deze grond verpachten wij", legt Jellesma hun inkomstenbron uit.

Hij verklaart ook dat de speerpunten iets verschoven zijn. Sport en cultuur zijn evengoed belangrijk voor de stichting. ,,Ik ben er wel trots op. Het is geweldig werk", concludeert hij. ,,We zijn er voor de stad."

Het zal geen verrassing zijn dat Edwin Troost soortgelijke woorden gebruikt. Hij maakt als voorzitter van Stichting Het Weeshuis het trio vol. Om naast die onomstotelijke gemeenschappelijke deler (Bolsward) ook maar meteen een illustratief ‘eigen’ thema te noemen: het halfwezenfonds. ,,Eenoudergezinnen op bijstandsniveau kunnen hieruit maandelijks een bijdrage ontvangen", licht Troost toe. In Bolsward maken tussen de tachtig en honderd gezinnen hier gebruik van.

Weeshuis

Een voorbeeld in de sfeer van oprichter Hid Hero, die in 1553 als initiatiefnemer gold. Toen zij in 1561 haar einde voelde naderen, liet ze bijna haar gehele vermogen na aan weeskinderen in Bolsward. Het Weeshuis aan de Kerkstraat is daarna nog lang ‘in functie’ gebleven. Pas in 1954 verlieten de laatste weeskinderen het pand. Daarna diende het nog tot 1990 als kindertehuis voor de opvang van voogdijkinderen. Nu komt het bestuur er samen en is er de jaarlijkse rekendag. Hierop worden de financiën besproken met afgevaardigden vanuit de gemeente -dit doen de andere twee stichtingen ook.

In navolging van zijn medebestuurders, is ook Troost positief over zijn functie, die hij nu twee jaar bekleedt. ,,Het is leuk werk om te doen. Je hebt geen hoofdpijn hoe de begroting rond te krijgen en je kunt mensen blij maken."

Een krachtige samenvatting komt richting het einde. Troost omschrijft de liefdesgestichten als ,,drie instituten die heel veel mogelijk maken." ,,En alles in het belang van Bolsward", benadrukt hij.

Yme Gietema.