Bolswarder zaken….(312)

Bolsward - We vervolgen onze wandeling door het oude Bolsward op de Appelmarkt. De stadsgidsen Jan Keuvelaar en Peter Mulder staan stil bij de verschillende panden en stellen u voor aan de eigenaren en bewoners door de eeuwen heen.

  Appelmarkt 10, Etos, De Beurs e.a. Op 12 mei 1858 werd de schoen- en laarzenfabrikant Nicolaas Watzes Potma eigenaar. Hij adverteerde op donderdag 17 maart 1874 in de Bolswardsche Courant en bood te koop aan: “zwart zijden heeren hoeden, waaronder zijn: zijde op kurk. Ruime keuze petten en een grote voorraad elastieken schoenen.” Zowel Nicolaas als zijn vrouw waren in Sneek geboren en daar op 23 november 1834 getrouwd. Op 21 oktober 1871 overleed Nicolaas op de leeftijd van 60 jaar. Zijn weduwe zette het bedrijf voort. Het pand kwam op naam te staan van Dorethea van der Steele, weduwe van N. Potma, haar beroep stond vermeld als “winkeliersche”. Een neef van mevrouw Potma nam het bedrijf over van zijn tante, die eigenaar van het pand bleef. Isaac van der Steele was in 1836 in Sneek geboren en trouwde daar op 26 november 1871 met Sibbelina Silvius. Het beroep van Izaak was schoenmaker. Op 4 januari 1883 verscheen er weer een advertentie in de Bolswarder: “Fabriek en magazijn van Schoenen en Laarzen N.W. Potma, Bolsward. Ruim voorzien van Dames-, Meisjes- Jongens en Kinderlaarsjes in alle prijsklassen.” Izaak overleed op 10 maart 1885 nog maar 48 jaar oud. In de Leeuwarder Courant van 10 juni 1885 vroeg de weduwe I. van der Steele voor terstond een bekwame schoenmakersknecht. Mevrouw Van der Steele-Silvius ontving ook inkomen uit kamerverhuur of pension. Op 13 juni 1878 werd onderdak geboden aan Herman August Wolke, koopman van beroep. Hij was 7 mei 1857 geboren in het plaatsje Recke in Tecklenburg, in mei 1881 vertrok hij naar Joure. Op 25 september 1883 vestigde de uit Harlingen afkomstige onderwijzer Hendrikus Anthonius Drost zich op dit adres. Wanneer hij naar elders vertrok is niet duidelijk. Blijkbaar heeft Herman Wolke het adres bij zijn jongere broer aanbevolen. Jacob Herman Wolke, 25 juli 1861 geboren te Recke, koninkrijk Pruisen en van beroep bediende/koopman kwam 20 juli 1887 van Driesum. Op 21 augustus 1893 trouwde hij met de Bolswardse Franciska Sophia Hettema. Van 14 april 1888 tot 11 september 1890 bood mevrouw Van der Steele onderdak aan de op 17 januari 1867 in Susteren geboren onderwijzer Willem Herbert Heggen. Hij kwam van Lichtenvoorde en vertrok naar Arnhem. Na hem betrok de onderwijzer Bernardus Johannes van Santen in november 1890 een kamer. Hij was op 8 juli 1866 in Wolvega geboren en kwam van Leeuwarden, hij vertrok 26 mei 1897 naar Utrecht. Tegelijkertijd vestigde zijn collega Albertus Straatsma zich op dit adres. Hij was op 29 oktober 1869 te Sloten geboren en vertrok op 15 mei 1891 naar zijn geboorteplaats. Eerder genoemde onderwijzers waren allemaal kortere of langere tijd verbonden aan de rooms-katholieke lagere school. Later zou meester Bernardus van Santen gedurende vele jaren Hoofd der School van de r.k. lagere jongensschool in Bolsward zijn. Een volgende onderhuurder was de Bolswarder Fredericus Albada Jelgersma die 28 april 1897 naar Nijmegen vertrok. Op 30 januari 1903 overleed de weduwe Van der Steele, 55 jaar oud. In haar overlijdensakte stond dat zij het schoenmakersbedrijf uitoefende. Haar zoon Nicolaas was al sinds 1899 aan het bedrijf verbonden. Per 1 mei 1907 vertrok hij met zijn gezin naar Sneek. In de Leeuwarder Courant van 23 november 1906 lezen wij dat notaris Sjerps te koop aanbood: “een zeer ruim, hecht, uitmuntend ter nering staand WINKELHUIS, no. 142 met plaats en bleekveld, aan de Appelmarkt te Bolsward, kad. groot 2 roede 70 el. In eigen gebruik bij de familie v.d. Steele en 12 mei 1907 te aanvaarden”. De huisschilder Johannes M. Kramer werd voor ƒ 5236,00 eigenaar. Hij liet het pand door aannemer K. Kroon tot woonhuis en kantoor verbouwen. Bij de aanbesteding waarvoor vier aannemers inschreven, was Kroon met ƒ 2.260,00 de laagste inschrijver. Als bijzonderheid valt nog te vermelden dat Kramer met zijn buurman Lunter overeenkwam dat deze via een deur in de Lommerdsteeg een toegang kreeg tot zijn eigen pand. Kramer trok in het pand en verhuurde een deel van het pand. Hetto Laagland, klerk bij de telegrafie was op 1 april 1876 als zoon van de gemeente-secretaris Klaas Hettes Laagland te Bolsward geboren. Hij woonde hier sedert 30 april 1906, dus nog bij de familie Van der Steele, kwam toen van Lichtenvoorde en vertrok in januari 1910 naar Winterswijk. (Wordt vervolgd.)   Wilt u reageren op deze Bolswarder Zaken, hebt u informatie van personen die in het artikel worden beschreven of andere opmerkingen: reacties, aanvullingen en artikelen worden zeer op prijs gesteld en kunt u per brief, telefoon, mail of gesprek richten aan Peter Mulder, It Heech 7, 9035 AD Dronrijp, 0517-233214 of 06-34015075 (mulder.dronrijp@upcmail.nl).