Actie voor herstel vierhonderd jaar oude schilderij ‘Salomons oordeel’

BOLSWARD ‘Doene jou met?’ Met die vraag eindigt de oproep van Stichting Bolswards Historie (SBH) om geld in te zamelen voor de restauratie van het schilderij ‘Salomons oordeel’. Het kunstwerk, dat meer dan vierhonderd jaar in het stadhuis hing, verkeert in slechte staat.

Dat was al enige tijd bekend, maar nu moet het anders, zo is de overtuiging van de stichting. Bij het leeghalen van het stadhuis voor de verbouwing tot ‘De Tiid’ is het schilderij daarom vervoerd naar een restauratieatelier in Makkum, waar overige kunstwerken in Hoofddorp liggen opgeslagen.

De Makkumer restaurateurs Will Werkhoven en Menno Dooijes deden een eerste onderzoek en ramen de kosten voor herstel op ongeveer vijftigduizend euro. De helft hiervan wordt gedekt door een reserve die de stichting heeft opgebouwd vanuit het beheer van de Oudheidkamer, voor een deel hoopt SBH op steun van de gemeente Súdwest-Fryslân, maar de rest wil het binnenhalen met giften vanuit de Bolswarder bevolking. En die crowdfunding is niet zonder reden.

De wens is namelijk om het werk bij de opening van het in aanbouw zijnde Cultuur Historisch Centrum aan te bieden aan het gemeentebestuur. Qua symboliek een buitengewoon nobel streven: bij de opening van het stadhuis in 1617 werd het kunstwerk namelijk ook door de inwoners geschonken aan het toenmalig stadsbestuur. Die cirkel kan nu rond gemaakt worden. Mede daarom wil SBH graag een deel van de financiering ‘uit de stad’ binnenhalen. ,,Zodat het van ons is", verklaart Jan Sangers namens de stichting.

Het kunstwerk hing in de Vierschaar en daar komt het, als het aan SBH ligt, straks weer te hangen. Een toepasselijke plek namelijk: in die zaal werd vroeger rechtgesproken. Op het schilderij is een scène afgebeeld die de eerste rechtspraak van koning Salomo weergeeft.

Het is niet met honderd procent zekerheid te zeggen wie het gemaakt heeft. Op basis van uiterlijke kenmerken en de tijd waarin het gemaakt is, wordt het toegeschreven aan de Harlinger kunstschilder Pieter Feddes. ,,Maar dat staat nergens", weet Sangers. ,,Het schilderij is nooit opgenomen in de lijst met cultureel erfgoed. Het is nooit geregistreerd."

En toch is de waarde groot, zowel esthetisch als symbolisch. ,,Het is een pronkstuk", meent Sangers. Echter: een pronkstuk in vervallen staat. Zowel het doek als de lijst. De oorzaak is toe te schrijven aan de temperatuurwisselingen in het stadhuis. Doordat het rijksmonument niet meer permanent in gebruik was, werd de kachel alleen opgestookt als er iets in het pand georganiseerd was. Die wisselingen zorgden voor scheuring in de panelen waarop het werk geschilderd is, kieren bij de inlijsting, verkleuring en afbladderende verf.

Of dit voor meer schilderijen geldt, weet Sangers niet. Wel dat dit werk in de beleving van Stichting Bolswards Historie de moeite van restauratie waard is. ,,Dit had de hoogste prioriteit."

De stichting broedt nog op de praktische uitvoering van de inzamelingsactie. Ideeën zijn er wel. ,,Vroeger zag je vaak een thermometer die aangaf hoeveel geld er binnengehaald was. Dat vinden wij een beetje ouderwets. Wij willen graag een kopie van het schilderij bij het stadhuis ophangen dat steeds meer zichtbaar wordt als er meer geld binnenkomt. Maar daarover moeten we nog in overleg met de bouwers."

Sangers hoopt dat de actie ‘in de herfst’ genoeg handen en voeten heeft zodat de inzameling kan beginnen. Dan moet er voldoende tijd zijn om Salomons oordeel te overhandigen bij de opening van Cultuur Historisch Centrum ‘De Tiid’, die gepland staat in het voorjaar van 2021.

,,Vierhonderd jaar geleden werd het door de burgerij aangeboden aan het stadsbestuur bij de opening van het stadhuis. Nu moet het eigenlijk weer vierhonderd jaar meekunnen", is de hoop van Sangers.

Yme Gietema.