Skeltemania, een muziektheatervoorstelling over liefde en strijd en over tijd en eeuwigheid

SCHETTENS

Met twee extra voorstellingen afgelopen vrijdag en zaterdag kwam er een einde aan de Skeltemania. In deze muziektheater-voorstelling werd het verhaal van Schelte van Aysma verteld, in het Fries: Skelte. De combinatie van fanfareorkest, een professioneel acteur, diverse amateurspelers, een zangeres, een dameskoor en een hele lokale mienskip aan vrijwilligers is even uniek te noemen als de helm waar het allemaal mee begon en het bijbehorende verhaal: Vondst helm uit Tachtig Jarige oorlog van Skelte van Aysma, kolonel in het Staatse leger onder de oranjeprinsen, uniek DNA bewijs over 14 generaties waaruit bleek dat een skelet in de deels ingestorte grafkelder Skelte was, en tenslotte de her-bijzetting met militaire eer door het regiment Johan Willem Friso in mei van dit jaar.

Met al deze gegevens, plus veel biografische informatie uit het Koninklijk Huisarchief wist schrijver/regisseur Eelco Venema een ijzersterk script te produceren. Daarbij waren historische feiten uitgangspunt, maar kon net publiek vooral kennis maken met Skelte van Aysma als mens van vlees en bloed en met zijn dierbaren. Hierbij werd de rol van Skelte vertolkt door Raymond Muller en speelde Fardau van der Woude al zingend en acterend de rol van diens bruid Tjemck van Osinga. Het publiek zag alle en wee die bij een mensenleven hoort, maar door de altijd aanwezige oorlog in extremere mate dan wij dat over het algemeen gewend zijn. In een snel schakelende cartooneske verteltrant met veel humor en prachtig muzikaal geïllustreerd door de composities van dirigent/componist Thom Zigterman werd het een voorstelling waarbij het publiek van begin tot einde werd gegrepen.

De voorstelling begon op Osingastate, plaats van het voormalige kasteeltje van onze held, eerder ligboxstal, nu caravanstalling. Deze ruimte was voor de gelegenheid omgebouwd tot bruiloftslocatie, war het publiek aan kon schuiven aan lange gedekte tafels. Voor de vormgeving had Marieke Veenstra zorg gedragen. Zij had leiding gegeven aan vele vrijwilligers die week na week op de woensdagavond aan rekwisieten, decor en kostuums hebben gewerkt.

Het publiek kon zo levensecht getuige zijn van de huwelijksvoltrekking russen Tjemck van Osinga en Skelte van Aysma. Hierna volgde het verdere leven van het jonge gezin, en werd er theatraal knap gespeeld met heden en verleden, tot aan de dood van onze held tijdens het beleg van Breda.

Maar dood was toch niet dood...? Tijd en eeuwigheid en tijd raakten elkaar op wel een hele bijzondere wijze. Dat werd erg voelbaar tijdens de afsluitende kerk-scene, waar de rouwstoet van Osingastate naar de kerk bij fakkellicht aan vooraf was gegaan.

In deze kerk-scene maakten we kennis met wijlen Tjemck, zo aangekondigd voor door de aanwezige dominee. Zij zong een requiem voor haar man. Deze komt de kerk binnen en moet toch echt erkennen dat hij inderdaad dood is. Hij kijkt naar zijn eigen grafsteen en reflecteert over hoe zijn leven is geweest. “Wat is het hier vredig”, zei hij en “ik heb tijdens mijn leven alleen maar oorlog gekend, dat was mijn leven”. Het aanwezige publiek was toch echt voor hem gekomen, bevestigde zijn vrouw. “Dus ik ben, wij zijn niet vergeten” merkte hij daarna op. Nog een keer zong Tjemck het prachtige lied “Song to the moon” op Friese tekst, het lied dat zij eerder ook had gezongen op Osingastate, toen zij in afwachting was van haar bruidegom. De maan die alle mensen met elkaar verbindt, Wij kijken naar de zelfde maan als Skelte en zijn dierbaren dat vier eeuwen geleden deden. Na het lied daalde de gehele familie af in de grafkelder. Zo loste de theater-werkelijkheid zichzelf weer op in onze eigen werkelijkheid en nam het publiek afscheid van Skelte en zijn dierbaren, waarmee het zo’n bijzonder avond had beleefd, en een hele dorpsgemeenschap en fanfareorkest een hele intensieve en vruchtbare periode. Zo kon het prachtige verhaal verteld worden dat in Schettens Under de Toer ligt.

Henk Bies.