UCC Coffee bestaat tweehonderd jaar. Een kijkje achter de schermen

BOLSWARD

Die herkenbare geur van vers gebrande koffie. Iedere Bolswarder is er wel mee bekend. Welbeschouwd is het een soort onzichtbare stadspoort. De fabriek bestaat morgen tweehonderd jaar. Er wordt jaarlijks dertig miljoen kilo bonen verwerkt en er werken inmiddels meer dan 180 mensen. Maar wat gebeurt er eigenlijk achter de deuren van de fabriek? Hoe wordt koffie koffie? De route van de koffieboon.

Containers vol bonen komen via Rotterdam en Harlingen per vrachtwagen naar Bolsward. Daarvoor hebben ze echter een lange reis afgelegd. De meesten geïmporteerd vanuit Brazilië, anderen uit landen als Vietnam of Ethiopië.

Maar alles op bestelling. Met de klant wordt gezocht naar de juiste smaaksamenstelling, de zogenaamde melange. Dat gebeurt in samenspraak met Peter Wolthuizen en zijn collega’s. Wolthuizen, 29 dienstjaren bij de fabriek, is melangeur en proeft naar eigen zeggen ,,tussen de honderdvijftig en tweehonderd bakjes koffie per dag”. ,,Alles wat er in de fabriek uitgaat, is hier geproefd en getest”, vertelt hij vanuit het laboratorium. Met wiskundige precisie wordt gekeken naar het soort bonen, de lengte van het brandproces en de kleur van de ‘blend’. ,,Wij meten heel exact. Op die manier kunnen we een hoge kwaliteit leveren en deze borgen voor de toekomst.”

Het is een geinig contrast. In een fabriek waar jaarlijks miljoenen kilo’s koffie wordt geproduceerd staan vier heren dagelijks aan een tafel koffie te ‘slurpen’. Spuugbeker in de aanslag en proeven maar.

Wolthuizen legt uit dat een koffieboon uit Brazilië (,,het grootste koffieland ter wereld”) een aanzienlijk andere smaak heeft dan eentje uit, pak ‘m beet, Vietnam, de mondiale nummer twee. Zelf nam hij al eens een kijkje in het Zuid-Amerikaanse land. ,,Een super ervaring. Wat gras is in Friesland, is koffie in Brazilië”, schetst hij treffend.

Terug naar Bolsward. Terug naar de tekentafel. Na verschillende proefsessies met de klant, wordt door de melangeurs de definitieve samenstelling vastgesteld en ingevoerd in de systemen. Hier gaan ze door naar de branders en malers, die, zoals de naam al doet vermoeden de koffiebonen in enorme machines branden en vervolgens vermalen. Lieuwe Palstra is assistent-supervisor van die afdeling. In dit deel van de fabriek: enorme machines en tientallen silo’s, allen aangestuurd vanuit een soort controlekamer in het midden van de afdeling.

Daar wordt per week tussen de 550 en 600 ton pure koffie verwerkt. ,,Wij krijgen verschillende melanges door. We branden op kleur: hoe donkerder, hoe sterker de koffie. Dat is maar net wat de klant wil.” Het brandproces varieert daardoor van 2 tot 12 minuten. ,,Het is interessant om te zien hoe bepaalde keuzes voor het branden gemaakt worden.”

Palstra kwam als vakantiekracht binnen in 1997 en werkte zich binnen het bedrijf op. ,,De markt verandert”, merkt hij op. Zo deden de koffiepads een aantal jaar terug hun intrede, maar lijken deze alweer op hun retour. ,,Je ziet nu dat steeds meer mensen een bonenmachine hebben”, zegt de Bolswarder. En dus wordt daar op ingespeeld. Uiteraard is er ook de mechanisatie. ,,Vroeger kreeg je tonnen aan koffie door je handen, tegenwoordig doet een robot dat. De regels zijn wat dat betreft ook strenger geworden.”

Palstra roemt de sfeer op de werkvloer. ,,Het is een hecht bedrijf met fijne collega’s’, vertelt hij. Dat blijkt ook wel: zijn naaste collega zit al meer dan vijftig jaar bij de zaak.

Als Palstra en zijn collega’s hun werk hebben gedaan, is het de beurt aan de ‘inpakkers’. Louis Aukema, verdeeld over twee periodes ook al veertig jaar werkzaam bij UCC, is operator verpakkerij. Daar vindt het betere lopendebandwerk plaats. Machines verpakken in razend tempo de fijngemalen koffie. Een Duits labeltje, Noors etiket of Franse wikkel verraden de landen waar naartoe geëxporteerd wordt. ,,Er gaat veel naar Scandinavië”, vertelt Aukema. De verdeling import/export is ongeveer fifty-fifty. Ook hij is positief over de hechte groep die werkzaam is bij de fabriek: ,,Er is heel weinig verloop binnen de productie. Dat zegt iets over het bedrijf.”

Hij mijmert over vroeger tijden: ,,Toen we nog in de binnenstad zaten, moest je twintig zakjes thee uittellen en deze in een doosje doen. Dat was allemaal handwerk”. Dat de tijden veranderd zijn, bewijzen de ratelende lopende banden achter hem. ,,Ik verpak zo’n tienduizend kilo per dag”, vertelt hij. Zelf volgde hij verschillende interne cursussen om de ontwikkelingen bij te houden: ,,Als je zo lang voor het bedrijf werkt, groei je met de technologische revolutie mee.” Ook begeleidde hij met enige regelmaat nieuwe werknemers en zorgde hij met een team binnen negen maanden voor een draaiende thee-afdeling. De laatste jaren -hij is 63- doet hij het iets rustiger aan en is hij meer honkvast. ,,Maar ik voel mij als een vis in het water en ik ga nog altijd met plezier naar mijn werk.” Na Aukema’s afdeling gaat de koffie op transport en wacht de volgende lading alweer. Dan begint alles weer van voren af aan.

CEO Steven Alexander: ‘Mensen zijn trots op het bedrijf’

UCC Coffee is in de Benelux de grootste producent van huismerkkoffie voor supermarkten en heeft de op één-na-grootste branderij van Nederland. Steven Alexander is de CEO. ,,Ik vind iets leuk als het complex is”, zegt hij. En met duizenden soort koffie, honderden actieve producten die de fabriek produceert en een fluctuerende markt, zit hij wat dat betreft goed. ,,Mensen hier hebben hart voor de zaak”, complimenteert hij zijn medewerkers. ,,Er heerst een leuke onderlinge sfeer en iedereen vindt koffie ook een interessant product. Ze zijn echt trots op het bedrijf, ook over het feit dat we zo veel klanten bedienen en dat ze ons product in heel Nederland kunnen tegenkomen.”

En het gaat goed met het bedrijf, gezien de volumegroei van de laatste jaren. ,,Die is significant”, vertelt Alexander.

,,Dat komt met name door de exportlanden. Die kunnen wij goed bedienen.” Ook hij ziet de markt veranderen: ,,Mensen zetten vroeger vaak een grote pot filterkoffie. Tegenwoordig zie je meer single served-koffie, zoals capsules. De diversiteit neemt toe.”

De geschiedenis in vogelvlucht

De oorsprong van het huidige koffiebedrijf ligt niet in Bolsward. Het is het jaar 1818 als in Den Bosch Koffiebranderij en Theehandel ‘Drie Mollen sinds 1818 B.V’ wordt opgericht.

Een aantal jaren later (1841) vestigt Volkert van der Plaats zich aan het Grootzand in Bolsward met een winkel in koloniale waren en als specialiteit thee. In 1913 neemt Jan Heeres het bedrijfje over. Hij voegt in 1920 een koffiebranderij toe. Dit bedrijf wordt in 1969 overgenomen door Niemeijer, met een verhuizing naar de Koopman Heeresweg als gevolg. In 1985 neemt het Brabantse bedrijf de productietak van Niemeijer over en vestigt De Drie Mollen (zo wordt de fabriek nog vaak in de volksmond genoemd) in Bolsward. Zij worden in 2011 overgenomen door United Coffee en een jaar later is alweer een volgende overname. De Japanse familie Ueshima, de huidige eigenaar, koopt het bedrijf, waardoor de naam wijzigt naar UCC Coffee. In 2014 wordt de vestiging in Den Bosch, waar tot dan toe nog altijd administratieve werkzaamheden werden verricht, gesloten en verhuist ook deze naar Bolsward.