INGEZONDEN | Kerken in transitie

Bolsward

Het is geen nieuw probleem dat kerken steeds minder bezocht worden en steeds minder mensen deel uitmaken van de bestaande geloofsgemeenschappen. Het gevolg is wel dat de exploitatiekosten van de kerkgebouwen door minder mensen moeten worden opgebracht en dat daardoor ook de groep van beslissers steeds kleiner en de besluiten door minder mensen gedragen worden.

De kerkgebouwen zijn de dragers van de cultuurhistorie in hun gebied. Het is vaak niet duidelijk hoe de kerkelijke gemeenschap en de dorpsgemeenschap onderdeel uitmaken van de overwegingen, binnen de besluitvorming, om de kerkgebouwen te sluiten en af te stoten. Het lijkt erop dat veelal de dorpsgemeenschappen buiten de overwegingen blijven. Gezien ook wat elders in Nederland gebeurt ten aanzien van kerkgebouwen, zou een totale openheid van zaken met betrekking tot uitwisseling van informatie, tussen de geloofsgemeenschappen en het dorp een positieve uitwerking kunnen hebben op het gebruik en exploitatie van kerkgebouwen. Sterker gezegd: de geslotenheid binnen de kerkelijke gemeenschap is een groot probleem voor de toekomst van de kerkgebouwen, ten aanzien van behoud en gebruik, als wel voor de vitaliteit van de omgeving. Het behoud van de kerkgebouwen als ontmoetingsplek voor de geloofsgemeenschap en de dorpsgemeenschap zou wenselijk kunnen zijn voor het behoud van de gebouwen en een verbetering en/of versterking van de sociale structuur van de gemeenschap. De Katholieke kerk in Makkum staat te koop. In september sluit de inschrijving en zal duidelijk worden welke bestemming dit gebouw gaat krijgen. Het is nu nog ongewis wat erna met het gebouw gaat gebeuren. De Kerkstraat zou zijn identiteit kunnen verliezen, immers er staat mogelijk daarna geen kerk meer in de Kerkstraat. Nadat al jaren geleden de Baptisten-gemeente de kerk in de Cynthia Lenigestraat in Makkum heeft gesloten en verkocht, volgt nu dus de Katholieke kerk. In Makkum zijn nog een 3 tal kerkgebouwen die allen een ongewisse toekomst tegemoet gaan. Naast de Katholieke kerk:
  • De Doopsgezinde kerk wordt door een groepje enthousiaste personen geëxploiteerd. Daarnaast is men steeds bezig om te zoeken hoe het gebouw voordeliger te exploiteren is. Het is interessant om dit proces te volgen. In de loop van de tijd zal de continuïteit blijken.
  • De voormalige Gereformeerde kerk “Het Anker” aan de Buren met een tal lokaliteiten voor diverse gebruikers. Door het opgaan in de "Protestantse Kerk" is het gebruik van het kerkgebouw verminderd. De exploitatie lijkt verslechterd.
  • De voormalige Hervormde Kerk “de Doniakerk” als meest historische kerk (uit 1660) en rijksmonument aan de Kerkeburen in Makkum. Als enige in Makkum heeft deze kerk rondom begraafplaatsen. Door het opgaan in de "Protestantse Kerk" is ook hier het gebruik van dit kerkgebouw verminderd. Het is wel de meest beeldbepalend pand en grootste drager van de cultuurhistorie van Makkum. Voor de Doniakerk geldt nog meer dan voor de andere kerkgebouwen dat dit kerkgebouw eeuwenlang onderdeel uitmaakt van de identiteit van Makkum. De grootst mogelijke zorgvuldigheid zou hier betracht moeten worden ten aanzien van functie en behoud van dit rijksmonument.
Hoe deze 3 kerken er op dit moment voorstaan is mij niet duidelijk. Zo zou de Doniakerk worden ondergebracht in een stichting, met een beperking van functie. Het Anker zou als enige kerk binnen de kerkgemeenschap als kerk zijn functie behouden. Ook hier is onduidelijk hoe de totale gemeenschap onderdeel heeft uitgemaakt van een mogelijke besluitvorming die plaats gevonden zou hebben. Ook hier lijkt het erop dat de dorpsgemeenschap buiten de overwegingen zijn gebleven. Door de geloofsgemeenschappen zouden de plaatselijke verenigingen van ondernemers, plaatselijk belang, enz., enz. betrokken kunnen worden bij de ontwikkelingen, om samen op zoek te gaan naar een intensiever gebruik van de kerkgebouwen in Makkum, om daarmee een dekkende exploitatie te bereiken. Ook de gemeente Sudwest-Fryslan zou hier een taak kunnen hebben als begeleider van een dergelijk proces. De gemeente zal toch een visie moeten ontwikkelen ten aanzien van kerkgebouwen. Een gemeente met zovele kernen en zovele kerken kan en mag niet aan de zijlijn blijven staan om de dragers van de cultuurhistorie te behouden en de beeldbepalende gebouwen te beschermen. De identiteit van vele dorpen is in het geding. Jan Appeldorn, architect.

Auteur

Redactie